Augusta Ada Lovelace
(1815-1852)
Αν και η ζωή της ήταν σύντομη (έζησε μόνο 37 έτη), η Augusta Ada Lovelace, συμμετείχε για περισσότερο από ένα αιώνα σε αυτό που ονομάζεται “σύγχρονη επιστήμη υπολογιστών”. Το έργο της με τον Charles Babbage και τις Υπολογιστικές του Μηχανές ήταν καθοριστικό για την εξέλιξη της σύγχρονης επιστήμης των υπολογιστών.
Η Ada Lovelace είναι γνωστή ως η πρώτη προγραμματίστρια υπολογιστών. Έγραψε για την Αναλυτική Μηχανή του Charles Babbage με μεγάλη σαφήνεια και διορατικότητα, και έτσι η δουλειά της έγινε το πρώτο κείμενο που εξηγεί την γνωστή στις μέρες μας διαδικασία του προγραμματισμού.
Παιδική ηλικία
Η Ada Lovelace ήταν μαθηματικός και μουσικός, γεννημένη στο Λονδίνο το 1815. Ο πατέρας της ήταν ο γνωστός ποιητής, Λόρδος Byron.
Η Ada Lovelace δεν γνώρισε ποτέ τον πατέρα της. Οι γονείς της, Λόρδος Byron και Annabella Milbanke, είχαν προβλήματα στη σχέση τους από την αρχή του γάμου τους. Όταν γεννήθηκε η Lovelace, ο Λόρδος Byron μη μπορώντας να αντέξει τον έγγαμο βίο, αποφάσισε να φύγει, αφήνοντας την επιμέλεια του παιδιού στη γυναίκα του (εκείνη την εποχή στο Λονδίνο την επιμέλεια την έπαιρνε αυτόματα ο πατέρας). (1)
Η μητέρα της, Annabella Milbanke, λάτρευε την κόρη της και αφοσιώθηκε στην σωστή ανατροφή της (1). Θεωρούσε τα μαθηματικά ως την ιδανική προσέγγιση για την εξάσκηση του μυαλού και την ανάπτυξη πειθαρχημένης συμπεριφοράς. Τη μουσική, από την άλλη, τη θεωρούσε ως το εφόδιο για κοινωνικές συναναστροφές, και έτσι έδωσε έμφαση στη μόρφωση της γύρω από αυτούς τους δύο άξονες. Προσέλαβε πολλούς δασκάλους για την μόρφωση της Lovelace και υπήρξε πολύ αυστηρή απέναντί της (3).
Στην ηλικία των 14 η Lovelace παρουσίασε μια μυστηριώδη σοβαρή ασθένεια (που από πολλούς αποδίδεται σε ψυχοσωματικά αίτια) που είχε ως αποτέλεσμα να μην μπορεί να περπατήσει για τρία περίπου χρόνια (3, 2).
Μια σημαντική φιγούρα στη ζωή της Lovelace αποτέλεσε η Mary Sommerville. Μια εξαιρετική γυναίκα μαθηματικός και αστρονόμος της εποχής. Μέσω της Sommerville, η Lovelace γνώρισε τον Λόρδο William King με τον οποίο αργότερα παντρεύτηκε και τον Charles Babbage με τον οποίο συνεργάσθηκε πάνω στην Αναλυτική Μηχανή (1).
Γάμος
Το πατρικό της όνομα ήταν Augusta-Ada Byron. Όταν παντρεύτηκε τον Λόρδο William King, με τον οποίο απέκτησαν τρία παιδιά, πήρε το επίθετό του και μετονομάσθηκε σε Augusta-Ada King. Τρία χρόνια μετά τον γάμο τους, ο σύζυγος της έγινε κόμης του Lovelace, και η ίδια απέκτησε τον τίτλο της κόμισσας του Lovelace. Έτσι έγινε γνωστή, τότε και τώρα, ως Ada Lovelace.
Ο σύζυγος της ήταν πολύ υποστηρικτικός και περήφανος για τη δουλεία της. Η σχέση τους ήταν πολύ θερμή και χωρίς προβλήματα (1).
Η πορεία προς τον προγραμματισμό της «Αναλυτικής Μηχανής»
Ο Babbage σχεδίασε την “Αναλυτική Μηχανή“, η οποία θεωρείται ο πρόδρομος του ηλεκτρονικού υπολογιστή, και οι προτάσεις της Lovelace πάνω σε αυτή θεωρούνται οι πρώτες απόπειρες προγραμματισμού.
Η συνεργασία του Babbage με την Lovelace ήταν καθοριστική για την εξέλιξη της Αναλυτικής Μηχανής. Αλληλογραφούσαν συνεχώς ανταλλάσσοντας ιδέες και προτάσεις.
Η Lovelace πρότεινε στον Babbage έναν τρόπο ώστε η Αναλυτική Μηχανή να μπορεί να υπολογίζει τους αριθμούς του Bernoulli. Το σχέδιο αυτό που πρότεινε θεωρείται σήμερα ως το πρώτο πρόγραμμα υπολογιστή που δημιουργήθηκε (3).
Το 1842, ο ιταλός μαθηματικός Luigi F. Menabrea, ο οποίος ήταν πρόξενος στην Γαλλία, έγραψε ένα άρθρο στα Γαλλικά σχετικά με τη λειτουργία και την θεωρία της Αναλυτικής Μηχανής του Babbage (1, 3).
Η Lovelace ξεκίνησε να μεταφράζει το άρθρο στα αγγλικά, προσθέτοντας δικές της σημειώσεις σε αυτό. Οι επισημάνσεις της Lovelace κατέληξαν να είναι τρεις φορές μεγαλύτερες του άρθρου (1, 3).
Η αλληλογραφία μεταξύ Lovelace και Babbage έγινε ασταμάτητη. Η αξία της δουλειάς της λάμβανε την πλήρη εκτίμηση και αναγνώριση από τον Babbage, ο οποίος στα γράμματα τους την αποκαλούσε «διερμηνέα» ή «νεράιδα των αριθμών» (1).
Οι σημειώσεις της Lovelace δημοσιεύθηκαν στο «Richard Taylor’s Scientific Memoirs, Volume 3» το 1843 υπό το όνομα A.A.L. (3). Οι δημοσιεύσεις της είχαν πάντα την υπογραφή “A.A.L.” και μόνο μετά από 30 χρόνια έγινε γνωστό στο ευρύ κοινό το όνομα που κρυβόταν πίσω από αυτά τα αρχικά.
Στις σημειώσεις της αυτές, περιέγραφε με λεπτομέρεια την λειτουργία της αναλυτικής μηχανής και το πώς η διάτρητη κάρτα, που είχε προτείνει, τροφοδοτεί το μηχάνημα. Επίσης, αναφέρθηκε και στις πιθανές χρήσεις της μηχανής, όπως π.χ. την δυνατότητα να χρησιμοποιηθεί για παραγωγή μουσικής (1, 2, 3).
Διορατική και συγχρόνως ρεαλιστική, η Lovelace, σημειώσε πως οι μηχανές προγραμματίζονται και εκτελούν εντολές που εμείς τις δίνουμε, και πως δεν είναι δυνατόν να σκέφτονται και να πράττουν αυτόνομα (1, 2).
Ενώ η δουλειά της είχε φτάσει σε πολύ υψηλά επίπεδα, δυστυχώς η ασθένεια της γινόταν όλο και πιο έντονη. Πέθανε από καρκίνο σε ηλικία μόλις 37 ετών και ο ενταφιασμός της έγινε δίπλα στον πατέρα της (όπως η ίδια επιθυμούσε να γίνει).
Οι προτάσεις της Lovelace ήταν τόσο σημαντικές για τη σύγχρονη επιστήμη, που δόθηκε προς τιμήν της το όνομα ADA σε μια από τις γλώσσες προγραμματισμού.
Αναφορές
1 Perl, T. (1978). “Math equals: Biographies of women mathematicians and related activities”. U.S.A: Dale Seymour Publications.
2 Fara, P. (2005). “Scientists anonymous: Great stories of women in science”. U.K.: Wizard Books.
