Grace Murray Hopper

1906-1992

 

 

Σε μια εποχή όπου οι υπολογιστές καταλάμβαναν ολόκληρα δωμάτια και η λειτουργία τους βασιζόταν σε κωδικούς και περίπλοκα μαθηματικά, η ανάπτυξη γλωσσών προγραμματισμού φάνταζε μακρινή και αναγκαία. Η διορατικότητα, μαχητικότητα και εξυπνάδα μιας συγκεκριμένης γυναίκας, της Grace Murray Hopper, ήρθε να ξεκινήσει μια νέα εποχή στη βιομηχανία των υπολογιστών.

 

 

 

Η Υποναύαρχος Grace Murray Hopper ήταν διακεκριμένη Αμερικανίδα επιστήμονας της Πληροφορικής και αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού. Ήταν μία από τις πρώτες προγραμματίστριες του πρώτου μεγάλης κλίμακας αυτόματου ψηφιακού υπολογιστή, του Harvard Mark I, και ανέπτυξε τον πρώτο μεταγλωττιστή (compiler). (7)

 

 

 

Παιδική ηλικία

 

Το όνομα της ήταν Grace Brewster Murray και γεννήθηκε  στην πόλη της Νέας Υόρκης, στις 9  Δεκεμβρίου του 1906  (1).

 

Πατέρας της ήταν ο ασφαλιστής Walter Murrey και μητέρα της η  Mary Van Horne. Είχε δύο ακόμη αδέρφια. Η μητέρα της αγαπούσε πολύ τα μαθηματικά και αυτή της την αγάπη φαίνεται πως εμφύσησε και στην κόρη της (3).

 

Από παιδί, της άρεσε να αποσυναρμολογεί αντικείμενα και να τα επανασυναρμολογεί. Όταν ήταν επτά ετών, αποφάσισε να ανακαλύψει πώς λειτουργεί το ξυπνητήρι. Πήρε ένα, το διέλυσε και προσπάθησε να το συναρμολογήσει. Όταν ανακάλυψε πως δεν μπορεί, πήρε ένα άλλο και επανέλαβε την διαδικασία ώστε αυτή τη φορά να παρατήσει ακριβώς την κάθε κίνηση και λειτουργία του. Κατέληξε να έχει διαλύσει επτά ξυπνητήρια, τα οποία είχε μαζέψει από όλο το σπίτι (3). Οι γονείς της αντί να εκνευριστούν και να την σταματήσουν, την ενθάρρυναν συνεχώς να ασχοληθεί με αυτά που την ενδιέφεραν, δηλαδή τα μαθηματικά και τη μηχανολογία (4).

 

Οι γονείς της Hopper πίστευαν πως η κόρη τους θα έπρεπε να έχει τις ίδιες εκπαιδευτικές ευκαιρίες με το γιο τους. Ο πατέρας της την ενθάρρυνε να μην ακολουθήσει τους παραδοσιακούς ρόλους των γυναικών. Στο γυμνάσιο, η Hopper, έπαιζε καλαθοσφαίριση,  χόκεϊ και πόλο (3).

 

 

Σπουδές

 

Η Hopper σπούδασε σε δυο κορυφαία πανεπιστήμια της εποχής, το Vassar, το οποίο ήταν πανεπιστήμιο θηλέων, και το Yale (4). Συγκεκριμένα, έλαβε ένα πτυχίο στα μαθηματικά και τη φυσική από το πανεπιστήμιο του Vassar το 1928, και αργότερα μεταπτυχιακό και διδακτορικό στα μαθηματικά από το Yale  το 1930  και 1934 (1, 2).

 

 

Γάμος

 

Το 1930, παντρεύτηκε τον καθηγητή Vincent Forest Hopper με τον οποίο έζησε 10 περίπου χρόνια. Χώρισαν το 1945, και την ίδια χρονιά ο Hopper σκοτώθηκε πολεμώντας στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο (3).

 

 

Μάχη για είσοδο στο ναυτικό

 

Η Hopper δούλεψε στο Vassar ως επίκουρη καθηγήτρια από το 1933 ως το 1943, διδάσκοντας μαθηματικά (1).

 

Έπειτα από 12 χρόνια στο Vassar, αποφάσισε να αλλάξει κατεύθυνση όταν ξεκίνησε ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος. Ήθελε πάρα πολύ να υπηρετήσει την πατρίδα της και να καταταχθεί στο ναυτικό. Αντιμετώπισε πολλές επίσημες ενστάσεις, όπως το ότι ήταν πολύ μεγάλη σε ηλικία, δεν ζύγιζε αρκετά κιλά, οι γυναίκες είναι καλύτερες στην διδασκαλία από ότι στη μάχη κλπ. Αλλά η Hopper ήξερε να δίνει μάχες και να τις κερδίζει (4).

 

Με το πείσμα και την μαχητικότητα που την διέκρινε κατάφερε, ύστερα από επανειλημμένες προσπάθειες, να εισαχθεί στο Αμερικανικό Ναυτικό. Κατατάχθηκε στο Ναυτικό πρόγραμμα WAVES (Women Accepted for Voluntary Service) τον Δεκέμβριο του 1943. Τον επόμενο χρόνο έγινε υπολοχαγός και της ανατέθηκε ένα ερευνητικό πρόγραμμα του Γραφείου Συντονισμού Υπολογιστών στα εργαστήρια Cruft του Πανεπιστημίου του Harvard. Αποτελούσε το τρίτο μέλος της ερευνητικής ομάδας που είχε συνταχθεί υπό τον Howard H. Aiken (1, 2).

 

 

Το Mark I και ΙΙ

 

Έγινε η πρώτη προγραμματίστρια του υπολογιστή του ναυτικού, Mark I . Ο συγκεκριμένος υπολογιστής αποτελούσε το μηχανολογικό θαύμα της εποχής και ήταν ένας από τους πρώτους υπολογιστές που έχουν δημιουργηθεί (4). Το συγκεκριμένο μηχάνημα είχε 16 μέτρα μάκρος, 2,5 μέτρα ύψος και 2,5 μέτρα πλάτος. Αυτό το θαύμα της σύγχρονης επιστήμης μπορούσε να αποθηκεύσει 72 λέξεις και να εκτελέσει τρεις εντολές κάθε δευτερόλεπτο (5). Το τέλος του πολέμου βρήκε τη Χόπερ να εργάζεται στις επόμενες εκδοχές του Mark I, τον υπολογιστή Mark II και τον Mark III.

 

 

Ο όρος “debug”

 

Αν και όχι τόσο σημαντικό όσο η εργασία της στον προγραμματισμό, η Hopper είναι επίσης γνωστή για ένα αστείο γεγονός που περιλαμβάνει ένα “bug” (ζωύφιο) στο σύστημα του υπολογιστή.  Κάποια στιγμή, ενώ το Harvard Mark II δυσλειτουργούσε, ανακάλυψε ότι ένας από τους ηλεκτρομηχανικούς διακόπτες του είχε φράξει, όταν ένας μικρός σκώρος κόλλησε μέσα σε αυτό. Από που προήλθε ο σκώρος, κανένας δεν ήξερε, αλλά η Hopper αφαίρεσε το νεκρό του σώμα, το κόλλησε με ταινία στο ημερολόγιο και σημείωσε σε αυτό ότι είχε βρει το  “ζωύφιο”. Αν και η χρήση του όρου “bug” για να περιγράψει ένα τεχνικό πρόβλημα χρονολογείται από τον 19^ο αιώνα, η Hopper αναφέρεται ως η πρώτη που αναγνώρισε ένα “computer bug” …κυριολεκτικά! (1).

 

Έτσι είναι αυτή η οποία έδωσε στον όρο “debug” την τωρινή του σημασία, της αφαίρεσης δηλαδή ελαττωματικών προγραμμάτων από το σύστημα (4).

 

 

Απομάκρυνση και επιστροφή στο ναυτικό

 

Το 1946, σε ηλικία 40 ετών, η Grace Murray Hopper απαλλάχθηκε από το ενεργό καθήκον. Τερματίστηκε, δηλαδή, η θητεία της στο Ναυτικό ως εν ενεργεία αξιωματικού παραμένοντας, ωστόσο, σε εφεδρεία. Μπήκε έπειτα στο «Harvard Faculty at the Computation Laboratory» όπου η εργασία της συνεχίστηκε στους Mark II και Mark III υπολογιστές για το ναυτικό (5).

 

Το 1949 ξεκίνησε τη συνεργασία της με την εταιρία «Eckert-Mauchly Computer Corporation», στη Φιλαδέλφεια (είναι η αργότερα αποκαλούμενη εταιρεία Sperry Rand). Εκεί συμμετείχε στη σχεδίαση του πρώτου εμπορικού μεγάλου ηλεκτρονικού υπολογιστή «UNIVAC I» (5, 6). Έτσι η Hopper ασχολήθηκε με τον ιδιωτικό τομέα, και συγκεκριμένα με τον υπολογιστή UNIVAC, ως επικεφαλής μηχανικός της ανάπτυξης του. 

 

Εκείνη την εποχή ήταν πολύ δύσκολο χειρισθεί κανείς έναν υπολογιστή, και αυτό γιατί δεν υπήρχαν ακόμη γλώσσες προγραμματισμού. Όλες οι εντολές έπρεπε να δίνονται από τον χειρίστη σε περίπλοκους μαθηματικούς κωδικούς. Η Hopper μετέτρεψε αυτή τη διαδικασία σε πιο εύκολη δημιουργώντας καινούργιες γλώσσες προγραμματισμού (4).

 

 

Ο πρώτος μεταγλωττιστής και η γλώσσα COBOL

 

Ίσως η πιο γνωστή συμβολή της στην τεχνολογία των υπολογιστών ήταν η εφεύρεση του “μεταγλωττιστή” (compiler) , το ενδιάμεσο δηλαδή πρόγραμμα που μεταφράζει τις οδηγίες από αγγλική γλώσσα σε μια γλώσσα που κατανοεί ο υπολογιστής (2). Αποτελεί ένα τύπο λογισμικού, που χρησιμοποιείται μέχρι και σήμερα, για τη μετάφραση δακτυλογραφημένων οδηγιών σε κώδικα που οι μηχανές μπορούν να καταλάβουν (1).

 

Η βιομηχανία των υπολογιστών άλλαξε δραστικά αφότου υποστήριξε την ανάπτυξη της γλώσσας COBOL (common-business-oriented-language). Η COBOL ήταν η πρώτη γλώσσα προγραμματισμού που επέτρεψε στον προγραμματιστή να μιλήσει στον υπολογιστή με λέξεις παρά με αριθμούς (3, 5).

 

Το 1983 η Hopper είπε σε συνέντευξή της στο Voice of America:

« Θεώρησα ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι πρέπει να είναι σε θέση να χρησιμοποιούν τον υπολογιστή και ότι θα πρέπει να είναι σε θέση να του μιλούν σε απλά αγγλικά. Και αυτό, ήταν η αρχή της COBOL.» (3).

 

 

Η πορεία προς τον βαθμό του Υποναυάρχου

 

Το 1966 το Ναυτικό την αποστράτευσε με το βαθμό του Πλωτάρχη, και την ανακάλεσε στην ενεργό υπηρεσία μόλις το 1967, για ένα διάστημα έξι μηνών. Η σπουδαιότητα και αναγκαιότητα της εργασίας της ήταν τέτοια που τελικά αντί για 6 μήνες, της ζητήθηκε να προσφέρει τις υπηρεσίες της έπ’ αόριστον (5, 6).

 

Το 1973 προάχθηκε σε Πλοίαρχο και τοποθετήθηκε στη Διοίκηση Αυτοματοποίησης Δεδομένων (Naval Data Automation Command) του Ναυτικού ως ειδική Σύμβουλος. Στη θέση αυτή παρέμεινε μέχρι τη συνταξιοδότησή της το 1986. Ωστόσο, δε διέκοψε τους δεσμούς της με την ακαδημαϊκή Κοινότητα και εξακολούθησε να δίνει διαλέξεις σε μεγάλα Πανεπιστήμια (5, 6).

 

Το 1983 προάχθηκε σε Αρχιπλοίαρχο – σε ειδική τελετή στο Λευκό Οίκο – και λίγο πριν την αποστράτευσή της, της απονεμήθηκε ο βαθμός του Υποναυάρχου. Ήταν ογδόντα ετών και η γηραιότερη εν ενεργεία αξιωματικός του Ναυτικού (6).

 

 

Τιμητικές διακρίσεις

 

Η Υποναύαρχος Hopper έλαβε πολλά βραβεία και τιμές για τις επιτεύξεις της. Συγκεκριμένα έλαβε 47 τιμητικούς τίτλους (3).

 

Το 1967 από το Data Processing Management Association  με το βραβείο «άντρας της χρονιάς» το οποίο και έδινε για πρώτη φορά (3, 4).

 

Το 1991 της απονεμήθηκε το Εθνικό Μετάλλιο Τεχνολογίας «για τις πρωτοποριακές της επιτεύξεις στην ανάπτυξη των γλωσσών προγραμματισμού υπολογιστών που απλοποίησαν την τεχνολογία των υπολογιστών και άνοιξαν την πόρτα σε έναν σημαντικά μεγαλύτερο κόσμο χρηστών». Ήταν η πρώτη γυναίκα που λάμβανε αυτό το βραβείο μόνη της (1), χωρίς δηλαδή να το μοιράζεται με κάποιον άλλον.

 

Ήταν η πρώτη Αμερικανίδα υπήκοος και η πρώτη γυναίκα που έγινε διακεκριμένο μέλος του Βρετανικού Οργανισμού Πληροφορικής. Το 1991 έλαβε το Εθνικό Μετάλλιο Τεχνολογίας και το 1996 ναυπηγήθηκε προς τιμήν της το USS Hopper (DDG-70), ένα από τα λίγα πολεμικά πλοία του Αμερικανικού Ναυτικού που φέρουν γυναικείο όνομα. (7)

 

Το παράδειγμα της  Hopper ενθάρρυνε και άλλες γυναίκες να ασχοληθούν με την βιομηχανία των υπολογιστών (4).

 

 

Πρέσβης της αλλαγής

 

Η ηλικιακή ομάδα στην οποία της άρεσε να απευθύνεται ήταν αυτή των 17-20. Αυτό γιατί πίστευε ότι οι νέοι είναι ατρόμητοι και αναρωτιούνται πολύ περισσότερο από ότι οι μεγαλύτεροι. Έδινε διαλέξεις όπου παρέτρεπε τους νέους να είναι καινοτόμοι, ανοιχτόμυαλοι, να δοκιμάζουν νέα πράγματα και να μην φοβούνται την αλλαγή (3).

 

Κατά την άποψή της, η πιο καταστρεπτική φράση είναι:

 «Εμείς πάντα το κάναμε με αυτόν τον τρόπο» (We‘ve always done it this way) (5)

 

Έλεγε συνήθως στις διαλέξεις της:

«τα ανθρώπινα όντα είναι αλλεργικά στην αλλαγή. Δεν συμπαθούν την αλλαγή».

 

 

Η Grace Hopper έζησε ένα ολόκληρο αιώνα αλλαγών. Ήταν μέρος της εξέλιξης της επιστήμης των υπολογιστών και μια από τους σημαντικότερους προγραμματιστές τους.

 

Η Υποναύαρχος Grace Hopper αγαπούσε την αλλαγή… και τελικά έφερε την αλλαγή!

 

 

 

 

 

 

 

Αναφορές

 

1 IEEE Virtual Museum. “Grace Hopper”.

 

2 “Grace Murray Hopper: Pioneer Computer Scientist”. In San Diego Supercomputer Center. “Women in Science: A Selection of 16 Significant Contributors”

 

3 Danis, S., A. (1997). “Rear Admiral Grace Murray Hopper”.

 

4 Fara, P. (2005). “Scientists anonymous: Great stories of women in science”. U.K.: Wizard Books.

 

5 Dickason, E. “Grace Murray Hopper: Remembering Grace Murray Hopper – A Legend in Her Own Time” . About.com

 

6 Βικιπαίδεια. “Γκρέις Μάρει Χόπερ”

 

7 Τζιουμάκης, Η., Α. “Γυναίκες της Πληροφορικής…”. Καστοριά, Ιούνιος 2007